گروت اپوکسی یکی از مقاوم ترین و پایدارترین انواع گروت صنعتی است که برای زیرسازی تجهیزات، فیکس کردن بیس پلیت ها، پرکردن فضاهای خالی و افزایش مقاومت سازه مورد استفاده قرار میگیرد. این ماده به دلیل ترکیبات رزین اپوکسی و سخت کننده های پیشرفته، تحمل فشار بسیار زیادی دارد و در شرایطی که نیاز به استحکام بالا، مقاومت شیمیایی و ثبات طولانی مدت وجود دارد، بهترین انتخاب به شمار میرود. گروت اپوکسی اگرچه عملکرد فوق العاده ای دارد، اما اجرای آن نیازمند رعایت چند نکته بسیار مهم است. بی توجهی به این نکات میتواند نه تنها کیفیت گروت را کاهش دهد، بلکه به مرور باعث تخریب سازه و حتی شکست پایه های ماشین آلات سنگین شود.
در این مقاله به صورت کامل و تخصصی به بررسی ۵ اشتباه رایج در اجرای گروت اپوکسی که باعث تخریب سازه میشود میپردازیم. این اشتباهات بر اساس منابع معتبر انگلیسی، استانداردهای صنعتی و تجربیات اجرایی پروژه ها تهیه شده اند و بازنویسی و ترجمه شده اند تا یک محتوای کاملا یونیک و حرفه ای برای سایت داشته باشید.
1. آماده نکردن سطح قبل از اجرای گروت اپوکسی
اولین و شاید خطرناک ترین اشتباه، اجرای گروت اپوکسی روی یک سطح کثیف یا فاقد آماده سازی مناسب است. گروت اپوکسی برخلاف ملات سیمانی، به شکل فیزیکی به سطح نمیچسبد، بلکه نیاز به یک سطح کاملا تمیز، زبر و خشک دارد تا اتصال شیمیایی مناسب برقرار شود.
وقتی سطح زیر بیس پلیت یا زیر ماشین آلات آغشته به چربی، رطوبت، گرد و غبار، زنگ زدگی یا ذرات سست باشد، گروت بعد از خشک شدن دچار گسستگی میشود. این گسستگی باعث میشود که نیروهای وارد شده از دستگاه به زمین انتقال پیدا نکند و در نتیجه پایه دستگاه به مرور زمان جابه جا شود.
در پروژه های صنعتی، این مشکل معمولا باعث ایجاد لرزش شدید در ماشین آلات میشود و در موارد جدی تر حتی میتواند منجر به شکست بولت ها یا ترک خوردن بتن زیرین شود.
برای جلوگیری از این مشکل، توصیه میشود سطح زیرکار با روش های زیر آماده شود:
ساب زدن سطح بتنی برای ایجاد زبری
پاکسازی کامل چربی ها با تینر یا شوینده صنعتی
استفاده از سند بلاست برای فلزات زنگ زده
خشک کردن کامل سطح قبل از ریختن گروت اپوکسی
یکی از استانداردهای معتبر آمریکایی (ACI) تاکید میکند که حتی ۱ درصد رطوبت روی سطح میتواند چسبندگی گروت اپوکسی را ۳۰ درصد کاهش دهد. این موضوع اهمیت آماده سازی سطح را کاملا روشن میکند.
2. انتخاب نکردن نوع مناسب گروت اپوکسی برای شرایط پروژه
گروت اپوکسی همیشه یکسان نیست. ترکیب رزین ها، غلظت، زمان گیرش و مقاومت نهایی در مدل های مختلف متفاوت است. یکی از اشتباهات رایج این است که برای هر پروژه از یک نوع گروت اپوکسی ثابت استفاده میشود، درحالی که شرایط هر پروژه خاص است.
برای مثال:
گروت اپوکسی با ویسکوزیته بالا برای فضاهای باریک مناسب نیست.
گروت اپوکسی دوجزئی با زمان گیرش کوتاه برای پروژه هایی که نیاز به زمان اجرای طولانی دارند مناسب نیست.
گروت اپوکسی مقاوم شیمیایی باید در محیط های نفتی یا کارخانجات اسیدی استفاده شود و مدل های معمولی در این محیط ها به سرعت تخریب میشوند.
وقتی نوع اشتباه انتخاب میشود، گروه اجرایی تصور میکند که مشکلی وجود ندارد، اما در عمل به مرور زمان اتفاق هایی مثل موارد زیر رخ میدهد:
نرم شدن گروت به دلیل تماس با روغن موتور
ترک های ریز ناشی از گرما یا لرزش
کاهش تحمل فشار
پوسته شدن گروت در لبه ها
حتی برخی آزمایش های آزمایشگاهی نشان میدهند که انتخاب اشتباه گروت میتواند مقاومت نهایی را تا ۴۰ درصد کاهش دهد که برای یک پروژه صنعتی، فاجعه محسوب میشود.
برای انتخاب درست گروت باید موارد زیر بررسی شوند:
دمای محیط
میزان لرزش دستگاه
بار دینامیکی
نوع مواد شیمیایی موجود
ضخامت لایه گروت
سرعت اجرای پروژه
3. مخلوط نکردن دقیق و اصولی گروت اپوکسی
گروت اپوکسی معمولا از دو یا سه جزء تشکیل میشود: رزین، سخت کننده و گاهی پودر ترکیبی. اشتباه بسیار رایجی که در پروژه ها دیده میشود این است که این اجزا به درستی و به طور یکنواخت مخلوط نمیشوند.
در بسیاری از موارد کارفرما یا نیروهای اجرایی از همزن دستی استفاده میکنند که اصلا برای مخلوط کردن گروت اپوکسی مناسب نیست. مخلوط نشدن کامل رزین و هاردنر باعث میشود بخشی از گروت سفت نشود و بخشی دیگر بیش از حد خشک شود.
این موضوع باعث مشکلات بسیار جدی میشود مثل:
افزایش حفره ها و خلل و فرج
کاهش تراکم نهایی
عدم سخت شدن کامل بخش هایی از گروت
ایجاد ترک های داخلی پس از بارگذاری
از دست رفتن مقاومت فشاری اصلی
استانداردهای صنعتی پیشنهاد میکنند که گروت اپوکسی باید حداقل ۳ تا ۵ دقیقه با میکسر دور پایین مخلوط شود تا ترکیب یکنواخت ایجاد شود.
همچنین ترتیب ریختن مواد بسیار مهم است و نباید اجزا را با هم داخل ظرف ریخت. اول باید رزین با سخت کننده مخلوط شود و سپس پودر به آرامی اضافه گردد.
در بسیاری از پروژه ها، فقط به خاطر مخلوط نکردن صحیح گروت، بعد از چند ماه زیر پایه دستگاه شکست ایجاد شده و کل پروژه نیاز به تعمیر داشته است.
4. اجرای گروت اپوکسی در دمای نامناسب
یکی از اشتباهات بزرگ و البته پنهانی که در اجرای گروت اپوکسی دیده میشود، اجرای آن در دمای خارج از محدوده استاندارد است.
گروت اپوکسی نسبت به دما بسیار حساس است. زمانی که دما بیش از حد پایین باشد، سرعت گیرش کند میشود و چسبندگی کاهش میابد. زمانی هم که دما بسیار بالا باشد، گروت اپوکسی به سرعت واکنش میدهد و قبل از اینکه به طور کامل زیر بیس پلیت جریان پیدا کند، سفت میشود.
دمای مناسب برای اجرای گروت اپوکسی طبق استانداردهای برندهای معتبر معمولا بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است.
وقتی در دمای پایین گروت استفاده میشود، مشکلات زیر ایجاد میشود:
کاهش چسبندگی
افزایش میزان حفره ها
افزایش زمان خشک شدن
کاهش مقاومت نهایی
و وقتی دما بیش از حد گرم است، مشکلات خطرناکتری به وجود میاید:
گیرش سریع و نیمه تمام
تشکیل لایه های ناهماهنگ
پر نشدن فضای زیر بیس پلیت
افزایش ترک به دلیل انبساط سریع
در پروژه های صنعتی، این اشتباه بسیار رایج است چون معمولا اجرا در محیط باز انجام میشود و دمای روز و شب تفاوت زیادی دارد. برای همین توصیه میشود گروت اپوکسی در ساعات مشخص، در سایه و با کنترل دقیق دما اجرا شود.
5. عدم رعایت اصول ریختن گروت و ایجاد حفره های پنهان
ریختن گروت اپوکسی تکنیک خاصی دارد. برخلاف ملات معمولی، این ماده باید از یک سمت ریخته شود تا در تمام فضای زیرکار حرکت کند و هوا را کاملا خارج نماید. اشتباه رایج در بسیاری از پروژه ها این است که گروت از چند نقطه مختلف ریخته میشود.
این کار باعث ایجاد حفره های پنهان هوا میشود که بعدها عامل اصلی شکست سازه هستند.
وجود حتی یک حفره کوچک در زیر دستگاه میتواند باعث شود نیرو به شکل یکنواخت منتقل نشود و پایه دستگاه تحت فشار قرار گیرد.
همچنین برخی افراد گروت را با فشار و تکان دادن بیش از حد وارد فضا میکنند که این کار باعث جداشدگی اجزا و کاهش مقاومت میشود.
طبق تجربه شرکت های معتبر خارجی، مهم ترین علت خرابی گروت اپوکسی در پروژه های صنعتی، وجود همین حفره های هوا است که با چشم قابل مشاهده نیستند اما اثر مخرب بسیار زیادی دارند.
برای جلوگیری از این اتفاق باید:
گروت از یک سمت به صورت یکنواخت ریخته شود
از جریان طبیعی ماده برای پرکردن فضا استفاده شود
از ویبره یا ضربه های ناگهانی استفاده نشود
ضخامت لایه گروت کنترل گردد
در پروژه هایی که بیس پلیت وزن بالایی دارد، این اشتباه میتواند باعث شکست کامل سطح زیرکار شود.
نتیجه گیری
اجرای صحیح گروت اپوکسی نیازمند دقت بالا، دانش فنی و رعایت اصول استاندارد است. اشتباهاتی مثل آماده نکردن سطح، انتخاب نادرست نوع گروت، مخلوط نکردن صحیح، اجرای گروت در دمای نامناسب و تکنیک اشتباه در ریختن ماده میتوانند به سرعت کیفیت گروت را کاهش دهند و حتی باعث تخریب سازه شوند.
اگر این نکات در زمان اجرا رعایت شوند، گروت اپوکسی میتواند سال ها بدون مشکل بارهای سنگین و نیروهای دینامیکی را تحمل کند و عملکرد سازه را به شکل چشمگیری افزایش دهد. رعایت اصول استاندارد و جلوگیری از این پنج اشتباه، نه تنها عمر سازه را افزایش میدهد، بلکه ایمنی پروژه را نیز تضمین میکند.